Μαμά

Η μαμά μου το έκανε έτσι..

Μου θυμιζει μανούλα αυτή η μυρωδιά..

Αχ, σαν τα γεμιστά της μαμάς μου, δεν υπάρχει τίποτα..

Η μαμά μου ήξερε πάντα τι να πει όταν ήμουν στεναχωρημένη..

Τώρα καταλαβαίνω αυτό που έλεγε η μαμά μου, πόσο δίκιο είχε..

Η μαμά μου το διάλεξε αυτό που φοράω και ακόμα το λατρεύω..

Πρέπει να πάρω τη μαμά μου να τη ρωτήσω..

Μαμά, συγνώμη, αλλά αν ξαναπείς ‘ξέρω καλύτερα’, θα τρελαθώ..

Πάλι θα μου πεις τι να κάνω; Δεν είμαι μωρό πια..

Μήπως θα μου πεις να πάρω και ζακέτα;

Μαμά, έχω πρόβλημα..

Αχ, αν δεν είχα εσένα μανούλα μου..

Έτσι είναι η μαμά, έτσι θα έπρεπε να είναι. Φροντιστική, ανακουφιστική, υποστηρικτική, δημιουργώντας ζεστές αναμνήσεις, ενοχλητική, εκνευριστική. ‘Μαμά’, η  πιο γλυκιά και τρυφερή λέξη στα χείλη μας στα εύκολα και στα δύσκολα.

Η πρώτη και η πιο καθοριστική σχέση της ζωής μας. Σύμφωνα με τη θεωρία της ασφαλούς προσκόλλησης του Bowlby, η μητέρα αποτελεί την “ασφαλή βάση” από την οποία το παιδί αντλεί σιγουριά για να εξερευνήσει τον κόσμο. Όμως, αυτή η σχέση είναι κάτι παραπάνω από μια βάση. Είναι ο καθρέφτης όπου το παιδί βλέπει για πρώτη φορά τον εαυτό του.

Μέσα από τα μάτια της μητέρας, το παιδί μαθαίνει ότι αξίζει να αγαπηθεί. Μέσα από τα χάδια, την αγκαλιά και την καθημερινή φροντίδα (που περιλαμβάνει φροντίδα της υγείας και διατροφής, καθοδήγηση και εκπαίδευση, ρουτίνες, συναισθηματική ασφάλεια, ενίσχυση κοινωνικοποίσης, διαχείριση καταστάσεων κ.α.), απολαμβάνει την τρυφερότητα, την εμπιστοσύνη, την αγάπη. Όταν η μητρότητα χαρακτηρίζεται από σταθερότητα και αποδοχή, αναπτύσσεται αίσθηση αυτονομίας και εμπιστοσύνης. Μέσα απο την σχέση με την μητέρα το παιδί μαθαίνει οτι είναι ασφαλές να κάνει λάθη, να εκφράζει τα συναισθήματά του και να επιστρέφει πίσω στην αγκαλιά της, όταν ο κόσμος γίνεται δύσκολος.

Αυτές οι εμπειρίες δεν είναι μόνο στιγμές, είναι τα θεμέλια πάνω στα οποία χτίζονται οι ενήλικες σχέσεις. Αν ένα παιδί έχει αγαπηθεί απο την μητέρα, αν είναι εξοικειωμένο  με την τρυφερότητα, την αγάπη, την εμπιστοσύνη, την αποδοχή και την  αυτοέκφραση, μπορεί πιο εύκολα να αναζητήσει τα παραπάνω από σημαντικές σχέσεις και να είναι σε θέση να τα προσφέρει απλόχερα.

Η μητέρα ωστόσο δεν είναι τέλεια, δεν χρειάζεται να είναι. Χρειάζεται να φροντίζει και τις υπόλοιπες πλευρές της, όχι μόνο για να διδάξει στο παιδί την αξία της αυτοφροντίδας και αυτοεκτίμησης, αλλά γιατί φροντίζει για την δική της ισορροπία η οποία είναι και θεμελιώδης για την οικογενειακή ζωή. Τα λάθη της δεν μειώνουν την αξία της, αντίθετα όταν προσπαθεί να τα διορθώσει, γίνεται πρότυπο, δείχνοντας ότι η εξέλιξη και η προσπάθεια είναι βασικές πτυχές της ζωής.

Η μητρότητα δεν έχει ένα μόνο πρόσωπο. Υπάρχουν μητέρες που βρήκαν τον δικό τους  δρόμο, παρά τις προκλήσεις που συνάντησαν και άλλες που με θάρρος και αγάπη επέλεξαν να δημιουργήσουν δεσμούς που ξεπερνούν το βιολογικό. Μητέρες που λαχταρούν να ακούσουν το ‘Μαμά’ ή μαμάδες που προσμονούν ένα βλέμμα.  Όταν το ταξίδι της ανάπτυξης απαιτεί διαφορετική δύναμη και υπομονή,  οι δεξιότητες και οι ανάγκες του παιδιού γίνονται ο οδηγός της, και μέσα από αμέτρητες ώρες φροντίδας, ενίσχυσης και προσαρμογής, αποδεικνύει την δύναμή της, την αστείρευτη αγάπη και γενναιότητά της, βρίσκοντας χαρά στα μικρά επιτεύγματα που στην πραγματικότητα είναι μεγάλες νίκες και ο τόπος για το παιδί της να ανθίσει. Η αγκαλιά κάθε μητέρας είναι γεμάτη αγάπη και αποδοχή και όσο πιο διαθέσιμη είναι, τόσο πιο πολύ ενισχύει στο παιδί την αυτονομία και την ελευθερία να υπάρχει και εκτός της μητρικής αγκαλιάς.

Η μητρότητα, είναι ένα ανεκτίμητο δώρο με στιγμές βαθιάς ευτυχίας, πληρότητας και ευγνωμοσύνης, κρύβει όμως και σκληρές πτυχές που συχνά μένουν ανείπωτες. Εξουθένωση, αίσθηση μοναξιάς, ενοχές και εσωτερικές συγκρούσεις:

 ‘Είμαι αρκετή για το παιδί μου;’, ‘δεν έπρεπε να φωνάξω’, ‘εγώ φταίω’, ‘άλλες μαμάδες φαίνονται να τα καταφέρνουν καλύτερα από εμένα’, ‘ήμουν πολύ αυστηρή ή μήπως δεν έβαλα αρκετά όρια’, ‘ήθελα να παίξω μαζί του, αλλά ήμουν τόσο κουρασμένη’, ‘μήπως το παραμελώ επειδή φροντίζω και το άλλο παιδί;’, ‘δεν μαγείρεψα κάτι υγιεινό σήμερα. Τι μαμά είμαι εγώ’, ‘πάλι τσακωθήκαμε μπροστά του’, ‘αν ήταν η μητέρα μου εδώ, θα ήξερα τι να κάνω’ , καλά λένε, τον έχω κάνει μαμόθρευτο’, ‘μα γιατί ακόμα δεν μιλάει όπως τα άλλα;’, ‘δεν θα τα καταφέρει με τόσο μεγάλη ύλη στο σχολείο’, αν είχα περισσότερα χρήματα, θα μπορούσα να της προσφέρω περισσότερα’,‘έκανα πολλά λάθη όσο μεγάλωνε, για αυτό της συμβαίνει αυτό τώρα’……

Νύχτες αϋπνίας, στιγμές αμφιβολίας και προκλήσεις που δοκιμάζουν την υπομονή και τις αντοχές, αλλαγές στην συντροφική σχέση, είναι και αυτά μέρος της μητρότητας. Και όμως, μέσα από αυτές τις δυσκολίες, οι μητέρες καταφέρνουν να προσφέρουν στα παιδιά τους στιγμές αγάπης, φροντίδας και στήριξης και να δημιουργήσουν ένα σταθερό θεμέλιο.

Για κάθε μητέρα που αναρωτιέται αν είναι “αρκετά καλή”,  κάθε πράξη αγάπης, όσο μικρή κι αν φαίνεται, έχει ανυπολόγιστη αξία. Η σχέση κάθε μητέρας με το παιδί της είναι μοναδική στον κόσμο, δεν μοιάζει με καμία άλλη και δεν χρειάζεται να μοιάζει και να συγκριθεί με καμία άλλη. Κάθε εμπειρία μητρότητας είναι μοναδική, διαμορφωμένη από τις προσωπικές εμπειρίες της μητέρας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει. Ακόμη κι όταν οι συνθήκες είναι απαιτητικές, προσπαθεί να κάνει το καλύτερο που μπορεί, κάτι που έχει μεγάλη σημασία για τη συναισθηματική ασφάλεια και ανάπτυξη του παιδιού της.

Ακόμα κι αν ο χρόνος είναι περιορισμένος, οι στιγμές αυτές μπορούν να είναι γεμάτες ποιότητα, ζεστασιά και ουσιαστική σύνδεση. Ένα βλέμμα, μια αγκαλιά ή μια κουβέντα με προσοχή και αφοσίωση είναι σημαντικά για να νιώσει το παιδί ότι είναι πολύτιμο. Και όταν κάτι δεν λειτουργεί και γίνεται αντιληπτό, πάντα υπάρχει η δυνατότητα να διορθωθεί. Η μητρότητα δεν απαιτεί τελειότητα, αλλά συνεχή προσπάθεια και εξέλιξη. Στήριξη, καθοδήγηση και φροντίδα χρειάζεται όχι μόνο το παιδί, αλλά και η μαμά, ώστε να συνεχίζει να μεγαλώνει και η ίδια μέσα από τον ρόλο της.

Μαμά, θα κάνεις λάθη, λάθη που θα θυμάσαι εσύ και λάθη που θα θυμάμαι εγώ. Όμως αυτά δεν ακυρώνουν την αξία σου στην ζωή μου. Η αστείρευτη Αγάπη, η Ασφάλεια και η Αποδοχή σου, είναι ένας θησαυρός για την ενήλικη ζωή μου!  Σε αγαπώ, σε ευχαριστώ για όλα όσα κάνεις για μένα, για αυτά που καταλαβαίνεις εσύ και για αυτά που καταλαβαίνω εγω!

Δημιουργός: Σταυρούλα Μαυρογόνατου
Ψυχολόγος ,
Eκπ/νη Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια,
Συντονίστρια Ομάδων Γονέων.
instagram: @psych.agogoume