Χρώματα και συναισθήματα

Χρώματα και συναισθήματα…μια σχέση συνεχούς αλληλεξάρτησης που πολλοί ίσως δεν γνωρίζουν. Η αλήθεια είναι, πως σαν ενήλικες, έχοντας μάθει πλέον να εντοπίζουμε τα χρώματα παντού στην καθημερινότητα μας, τα θεωρούμε κάπως «δεδομένα» και ξεχνάμε τον καταλυτικό ρόλο που διαδραματίζουν στην ζωή μας… Για τα παιδιά αντίθετα, δεν είναι απλά στοιχεία της οπτικής αντίληψης, αλλά μια ολόκληρη εμπειρία. Μια εμπειρία που ανυπομονούν καθημερινά να βιώσουν. Τα χρώματα είναι οδηγοί σε έναν κόσμο φαντασίας και εκπλήξεων… περιέργειας και ανακάλυψης. Καθένα από αυτά φέρνει μία νέα ευκαιρία για έκφραση και δημιουργία.

Ξέρετε…, πέρα από την ιδιότητά τους να «ζωντανεύουν» χώρους, φιγούρες, ζωγραφιές… Αποτελούν και ένα ισχυρό μέσο έκφρασης και επικοινωνίας που επηρεάζει σημαντικά τη ψυχολογία και τα συναισθήματα μας. Για παράδειγμα, οι αποχρώσεις που περιβάλλουν ένα παιδικό περιβάλλον, αν επιλεχτούν στοχευμένα, μπορούν να αποτελέσουν βασικά εργαλεία για τη μάθηση, την ψυχολογία και την γενικότερη ανάπτυξη των παιδιών.

Τα τελευταία χρόνια έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές έρευνες σχετικά με το πώς η μνήμη, τα συναισθήματα και η γνώση σχετίζονται με τα χρώματα και την μάθηση. Ειδικότερα, όσο αφορά τα παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, επισημαίνουν την ιδιαίτερη σημασία που διαδραματίζουν στην συγκέντρωση και την ψυχαγωγία τους.

Συνολικά, τα χρώματα και η επίδραση που έχουν στους μικρούς μας φίλους διαφέρουν ανάλογα με το κάθε παιδί. Ωστόσο, φαίνεται πως υπάρχουν ορισμένα χρωματικά μοτίβα που βοηθούν την πλειονότητα κατά την διαδικασία μάθησης και έκφρασης όπως είναι το κίτρινο, το πράσινο και το μπλε.

Η κατανόηση λοιπόν, του τρόπου με τον οποίο κάθε χρώμα μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση και την ανάπτυξη ενός παιδιού αποτελεί έναν πολύ καλό οδηγό για την διαμόρφωση κατάλληλων μαθησιακών (και όχι μόνο) περιβαλλόντων.

Τι λέτε; Πάμε να εξερευνήσουμε λίγο περισσότερο τον ρόλο και τις ιδιότητές τους;

Κόκκινο

Το κόκκινο αποτελεί κυρίαρχο χρώμα που ξεχωρίζει με ό, τι και αν συνδυαστεί. Ενθαρρύνει την ένταση και την ενέργεια, δημιουργώντας ένα αίσθημα δυναμισμού και ενθουσιασμού. Ωστόσο, η υπερβολική έκθεση στο χρώμα αυτό μπορεί να προκαλέσει υπερένταση, αποσπώντας την προσοχή των παιδιών. Για τον λόγο αυτό, δεν συνίσταται μεγάλη ποσότητά του σε περιβάλλοντα όπου τα ίδια χρειάζεται να αισθάνονται συγκεντρωμένα η χαλαρά, όπως στο υπνοδωμάτιο ή την τάξη τους.

Πορτοκαλί

Όπως το κόκκινο, έτσι και το πορτοκαλί, είναι ένα χρώμα που προσελκύει κατευθείαν το βλέμμα των παιδιών. Συνδυάζει τη φωτεινότητα του κίτρινου και τη ζεστασιά του κόκκινου. Συμβολίζει τη δράση, τον ενθουσιασμό και την κοινωνικότητα γι’ αυτό συχνά προτιμάται από παιδιά περισσότερο εξωστρεφή. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δώσει ζωντάνια και δημιουργικότητα σε έναν χώρο, να ενθαρρύνει τη δημιουργικότητα και να δημιουργήσει θετική και φιλική ατμόσφαιρα. Ωστόσο, λόγω της φωτεινότητάς του, η χρήση του σε υπερβολική ποσότητα μπορεί να δημιουργήσει μία ενοχλητική αίσθηση.

Κίτρινο

Το κίτρινο είναι ένα χρώμα που συνδέεται με τη φωτεινότητα και την ευχαρίστηση. Μπορεί να αυξήσει τη διάθεση και την ενέργεια των παιδιών, ενώ παράλληλα συμβάλλει και στην καλύτερη συγκέντρωσή τους. Τα παιδιά που αγαπούν το κίτρινο τείνουν να είναι πιο αισιόδοξα και χαρούμενα. Ωστόσο, όπως και για τα προηγούμενα χρώματα έτσι και για το κίτρινο, η υπερβολική ποσότητά του σε έναν χώρο μπορεί να προκαλέσει υπερένταση και να αυξήσει το αίσθημα του θυμού.

Πράσινο

Το πράσινο είναι ένα χρώμα που συμβολίζει τη φύση και την αρμονία. Μπορεί να ηρεμήσει τα παιδιά και να διευκολύνει την εστίασή τους. Χρησιμοποιείται συχνά σε χώρους παιχνιδιού και κατασκήνωσης για να προωθήσει την ευεξία και την ηρεμία. Η χρήση αυτού του χρώματος σε μια τάξη μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση ενός παιδιού και σε ένα υπνοδωμάτιο, να βοηθήσει το παιδί να αποκοιμηθεί ευκολότερα. Πολλοί επίσης, συνδέουν το πράσινο με την ασφάλεια και τη θετικότητα, λόγω του ότι χρησιμοποιείται για τις σωστές απαντήσεις και τα πράσινα φανάρια.

Μπλε

Όπως το πράσινο, έτσι και το μπλε είναι επίσης ένα χρώμα που βοηθάει τα παιδιά να χαλαρώσουν και να ηρεμίσουν μετά από μία αγχωτική μέρα. Ένα δωμάτιο που αποτελείται από τέτοιες αποχρώσεις, δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας και σταθερότητας ενώ συχνά συνδέεται και με την δημιουργικότητα. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένες περιπτώσεις, το πολύ σκούρο μπλε δύναται να προκαλέσει αίσθημα θλίψης και άγχους, γι’ αυτό πρέπει να χρησιμοποιείται προσεκτικά.

Μωβ

Το μωβ είναι ένα μοναδικό χρώμα που είναι αγαπημένο σε πολλά παιδιά επειδή τραβάει τα βλέμματα. Συνδέεται με τη φαντασία και τη συνολική ευημερία ενός παιδιού ενώ παράλληλα, χρησιμοποιείται για να προάγει τη δημιουργικότητα και την αυτοέκφραση. Έτσι, είναι το ιδανικό χρώμα για τη βελτίωση της φαντασίας και της συναισθηματικής ανάπτυξης ενός παιδιού τόσο στην τάξη όσο και στο σπίτι. Τα παιδιά που προτιμούν το μοβ χρώμα είναι συχνά συμπονετικά.

Καφέ

Το καφέ, είναι ένα από τα χρώματα που δεν ελκύει τα περισσότερα παιδιά. Ωστόσο, αυτό, όπως και τα υπόλοιπα γήινα χρώματα, συνδέονται συνήθως με την αίσθηση της ζεστασιάς και της ασφάλειας, καθώς επίσης με την γη και την σταθερότητα. Είναι ένα ζεστό αλλά και ήρεμο χρώμα που συμβάλλει στην χαλάρωση των παιδιών και μπορεί να τα ωφελήσει σε οποιοδήποτε περιβάλλον βρίσκονται. Τέλος, λειτουργεί καλύτερα όταν συνδυάζεται με ζωηρά χρώματα, ώστε οι μικροί μας φίλοι να εξακολουθούν να έχουν τη δημιουργικότητα που χρειάζονται.

Μαύρο

Είναι αλήθεια πως πολλοί γονείς ανησυχούν ότι το μαύρο και γενικότερα τα σκούρα χρώματα έχουν αρνητικές επιδράσεις στα παιδιά, αλλά αυτό δεν ισχύει πάντα. Το μαύρο μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να αποβάλλει το άγχος που νιώθει, δημιουργώντας μια αίσθηση εσωτερικής ισορροπίας. Αποτελεί δηλαδή έναν τρόπο- εργαλείο να απελευθερώσουν τις αρνητικές σκέψεις και τα συναισθήματά τους στο χαρτί. Έτσι, το να τα σταματήσετε ένα παιδί από το να χρησιμοποιούν σκούρα χρώματα θα μπορούσε να προκαλέσει μη επιθυμητά αποτελέσματα. Ωστόσο, αν ένα παιδί βρίσκεται σε ένα δωμάτιο με πολύ μαύρο και σκούρα χρώματα, μπορεί να καταβεβληθεί και να φοβηθεί.

Άσπρο

Το άσπρο είναι ένα χρώμα που συνδέεται με την αρμονία και την καθαριότητα. Ωστόσο, αν το εξετάσουμε σε σχέση με τα παιδιά, η επίδρασή του δεν είναι σημαντική. Είναι ένα ουδέτερο χρώμα που μπορεί να βοηθήσει στην εξισορρόπηση των πιο σκούρων χρωμάτων σε έναν χώρο κάνοντάς τον παράλληλα να φαίνεται μεγαλύτερος και πιο φωτεινός. Γενικότερα, τα παιδιά «ανθίζουν» όταν εκτίθενται σε μια ποικιλία χρωμάτων, οπότε τα απλά δωμάτια με άσπρους τοίχους δύνανται να μην προωθούν την ανάπτυξη και τη δημιουργικότητά τους.

Συνοψίζοντας λοιπόν, τα χρώματα μπορούν να επηρεάσουν τα μαθησιακά πρότυπα και τις συμπεριφορές για όλες τις ηλικίες, είτε πρόκειται για παιδιά προσχολικής ηλικίας, είτε για ενήλικες. Ωστόσο, τα παιδιά έχουν τόσα πολλά να μάθουν στη ζωή, οπότε επηρεάζονται περισσότερο από τα χρώματα που τα περιβάλλουν. Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να επιλέγονται με προσοχή σε περιβάλλοντα όπου οι παιδικές δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα, προκειμένου να ενισχυθεί η θετική συναισθηματική και γνωστική ανάπτυξη.

Θάνια Παρασκευοπούλου
Messy Play Facilitator,
Early Childhood Education, AUTh,
Interculturalism & ICT, AUTh
Instagram: @little_big_souls